Hoe werkt geur

Hoe werkt geur

Hoe werkt geur?

Lekker hè? De geur van je zeep. Herken je wat erin zit? Kaneel… sinaasappel… vanille… 
Toch handig om geuren te kunnen onderscheiden. Zo weet je immers of je eten niet is bedorven. Maar hoe werkt dat eigenlijk? HOE weet je neus WAT je ruikt? Hoe werkt geur?

Geur herkenning
Je neus ruikt via reukzenuwen die rechtstreeks in verbinding staan met de hersenen. Servier Medical Art by Servier https://smart.servier.com, CC BY 3.0 < https://creativecommons.org licenses by3.0> via Wikimedia Commons

 

De binnenkant van je neus bestaat uit een aantal lagen die de neus helpen bij het herkennen van geuren die het oppikt.
De bovenste laag bestaat uit slijm die geurstoffen vasthoudt. De laag eronder bestaat uit epitheelcellen. Deze cellen dienen als barrière tegen bacteriën en andere schadelijke substanties die via de neus het lichaam in willen komen. Onder de laag epitheelcellen bevinden zich de olfactorische neuronen, de zogenaamde reukzenuwcellen.

Deze neuronen zijn de schakel tussen de buiten- en de binnenwereld: ze herkennen de diverse geuren én informeren de hersenen hierover.

 

Dendrieten en sensoren

Om de geuren op te vangen strekken de reukzenuwcellen dendrieten, een soort uitlopers uit tussen de epitheelcellen en in het slijm. Deze dendrieten hebben reukreceptoren op het celoppervlak die op één specifieke geurstof passen. Net een sleutel die in een slot past.
Drie procent van het hele menselijke genoom*  is gewijd aan het maken van verschillende receptoren; hierdoor kunnen we een grote verscheidenheid aan geuren herkennen.

 

Sleutel en slot; hoe werkt geur?

De dendrieten hebben veel verschillende reukreceptoren; deze lijken nog het meest op sloten. Elke reukreceptor heeft een specifieke sleutel nodig om geactiveerd te worden. Elke geurstof heeft een andere chemische samenstelling en vorm waardoor het in sommige reukreceptoren wel past, maar niet in andere. Nadat een neuron een geurstof heeft gedetecteerd, stuurt het een signaal naar de reukkolf in de hersenen. Omdat elk neuron maar één soort receptor heeft die specifiek is voor één geurstof, stuurt elk neuron een signaal naar een andere plek in de reukkolf.
De hersenen interpreteren een geur op basis van de combinatie van gebieden die in de reukkolf worden gestimuleerd.

 

1 biljoen!!!

Hoewel mensen niet zo goed kunnen ruiken als andere dieren, zoals honden, denken wetenschappers dat mensen meer dan 1 biljoen verschillende geuren kunnen onderscheiden. Veel van deze geuren kunnen worden gekoppeld aan herinneringen.

Artikel gebaseerd op: Ask a Biologist

Bron

* Het geheel van alle genen van een wezenhet menselijk genoom
– Zenuwstelsel: bouw en functie van neuronen
– Spot the difference 
– Menselijk lichaam

Geur en geheugen

Geur en geheugen

Geur en geheugen

Het is lente en je verwacht bezoek. Je plukt mooie bloemen uit de tuin die je op tafel zet voor een gezellig lentegevoel. Terwijl je de bloemen rangschikt in de vaas ruik je plotseling de sterke  bloemengeur die je meeneemt naar een herinnering uit je kindertijd. Je ziet plotseling je moeder voor je die zo van bloemen houdt en altijd een bosje bloemen op tafel heeft staan. Hoe komt dat toch? Waarom linken sommige geuren naar specifieke herinneringen? Hoe zit dat eigenlijk – geur en geheugen?

De bulbus olfactorius (de reukkolf) die geuren herkent, maakt deel uit van het limbisch systeem, het deel van de hersenen dat zich bezighoudt met emotie, geheugen en gevoelens. Als je dingen ruikt, praat de bulbus olfactorius met de rest van het systeem, waardoor je hersenen een verband kunnen leggen tussen de geur en wat je op dat moment voelt of ervaart. Dat is de reden waarom ervaringen uit de kindertijd vaak naar boven komen als je iets ruikt dat je op jonge leeftijd bent tegengekomen. 
Het is tegelijkertijd de reden waarom mensen vaak van verschillende geuren houden.

 

Reukkolf - bulbus olfactorius
REUKKOLF – Servier Medical Art by Servier https://smart.servier.com/, CC BY 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/3.0>, via Wikimedia Commons

 

Limbisch systeem

Wanneer je neus iets ruikt, vertelt het de hersenen wat het ruikt.
De neus communiceert veel met het Limbisch systeem dat je geheugen en emoties aanstuurt.

Het Limbisch systeem is niet het enige dat met het reuksysteem communiceert. In feite is smaak een combinatie van je reukzin en je smaakzin. Je hersenen combineren de sensaties om een ​​uniekere herkenning te geven van het voedsel dat je proeft. Daarom is het zo ingrijpend wanneer de reukzin niet meer volledig werkt: het heeft direct effect op de smaakzin.

Geur en geheugen

Dat geur een belangrijke rol speelt in het opslaan van herinneringen is misschien geen verrassing. Wat je  misschien wél zal verrassen is de informatie in mijn blog over de Amygdala en sensorische cortex.

Mestgeur Aroma Freedom

Mestgeur, lekker of…?

Mestgeur, lekker of…?

Wat FIJN, het lijkt wel voorjaar.
De boeren rijden mest uit en ik weet dat de hoeveelheid mest die gebruikt wordt niet goed is voor het milieu… maar ik vind de geur ZOOO lekker…
 
Het neemt me mee naar vroeger.
Ik ben opgegroeid in een klein lintdorp in Noord Holland, midden tussen de boerenbedrijven. Ik associeer mestgeur met veiligheid, onbezorgde kindertijd, buiten spelen met je laarzen in de prut, dansende koeien, biest-pannenkoeken, lente.
 
Mestgeur Aroma Freedom
 
 
Polderlucht vermengd met mest. De meeste mensen zullen hun neus ervoor ophalen, maar ik snuif juist een beetje dieper de buitenlucht in.
Iedereen heeft geuren opgeslagen die associëren met positieve of negatieve ervaringen. Elke geur wordt door ieder mens anders beleefd. Wat voor de één lekker is doet een ander walgen.
 
Vertel eens, welke geur vind jij heerlijk en reageert je omgeving met: “IEW!!! Wat STINKT het hier!!!”
 
Ik ben benieuwd…